Roman, bir adamın, kendisine atfedilen suçlamalar nedeniyle idam cezasına çarptırıldığı ve son günlerindeki deneyimlerini anlattığı bir günlük tarzında yazılmıştır. İdam mahkumu, sürekli olarak ölüme yaklaşmanın getirdiği korku ve umutsuzlukla başa çıkmaya çalışırken, insanın hayatına son vermenin doğru olup olmadığı gibi ahlaki ve felsefi sorunları da tartışır.

Roman, döneminin idam cezası uygulamalarına ve insan haklarına ilişkin tartışmaların etkisini yansıtır. Victor Hugo, romanıyla okuyuculara, insan hayatının değerini vurgulamakta ve idam cezasının insanlık dışı olduğunu savunmaktadır.

“Bir İdam Mahkumunun Son Günü”, sadece bir idam mahkumunun hikayesi değil, aynı zamanda insan hakları, adalet, vicdan, özgürlük ve insanlık konularına odaklanan bir düşünce deneyimidir. Roman, insanların hayatına saygı duymanın ve insanlık dışı uygulamalara son vermenin önemini vurgulamaktadır.