Çok kısıtlı bir çevrenin tanıdığı adsız sansız bir yazar olarak öldüğünde, Melville ardında bugün klasik romanın başyapıtlarından biri kabul edilen Moby Dick’i ve kült kısa öyküsü Kâtip Bartleby’yi bırakmıştı. 19. yüzyıl New York’unda Wall Street’te, bir avukatın yazıhanesinde kâtip olan genç Bartleby zamanla “yapmamayı tercih etmesi” ve kayıtsızlığıyla patronun nasıl başa çıkacağını bilemediği bir soruna dönüşmüştü.Konu olduğu metinden bağımsızlaşıp adeta kendi yaşamını sürmeye başlayan, başka edebi eserlere ilham veren, canlı kanlı bir insana dönüşen Bartleby,  20. yüzyıl edebiyatının simge karakterlerinden biri haline geldi. Deleuze’den Derrida’ya Blanchot’dan Negri’ye birçok düşünürün üzerine kalem oynattığı bu çetrefil karakter, çarkın uyumsuz dişlisi yeni okumalara, çözümlemelere konu olmaya devam ediyor.“Bartleby, ustalığın ya da düşsel imgelemenin uçarılığının ötesindedir; her şeyden önce evrenin gündelik ironilerinden biri olan gerçek faydasızlığı gösteren üzücü ve gerçek bir kitaptır.”- Jorge Luis Borges

Kısa Klasikler – 6

Daha fazla okumak için Katip Bartleby ziyaret edebilirsiniz.

Herman Melville (1819-1891): Amerikan edebiyatının en büyük yazarlarından biridir. Küçük yaşta çalışmak zorunda kaldı, dört yılını denizlerde geçirdi. Bu tecrübesi tüm eserlerine, özellikle de en büyük eseri sayılan Moby Dick’e yansıdı. Moby Dick, Katip Bartleby, Benito Cereno, Billy Budd gibi bugün hepsi birer klasik olan eserler vermesine rağmen yaşarken pek ilgi görmeyen Melville, yirminci yüzyılın ilk yarısında adeta yeniden keşfedildi. İlk kez 1853 yılında Putnam’s Monthly Magazine’de tefrika edilen Katip Bartleby, 1856’da Piazza Tales adlı hikaye kitabında yayımlanmıştır. Melville bu kısa ama çarpıcı hikâyesinde “en iyi hayat en kolay hayattır inancına derinden bağlı” bir Wall-Street avukatının, “yapmamayı tercih eden” Bartleby’yi işe almasıyla bu inancının ve hayatının temellerinden sarsılmasını anlatır. Yirminci yüzyıl edebiyatını derinden etkileyen Bartleby dünya edebiyatının simge karakterlerinden biri, hayata karşı takınılan alabildiğine net bir tavrın ismidir. Katip Bartleby bir reddedişin, bir direnişin, nihayet insanın kendisi olarak kalma iradesinin ölümsüz simgesidir.

Hasan Ali Yücel Klasikleri

Daha fazla okumak için Katip Bartleby ziyaret edebilirsiniz.

”Balinadan düşmanımız gibi bahsedilmesi çok anlamsızdı. Beyaz Balina insan değildi, düşmanımız hiç değildi!”Beyaz Balina Moby Dick ile Kaptan Ahab’ın mücadelesi soluk soluğa okunan olağanüstü bir maceradır. Ancak tüm zamanların en önemli başyapıtları arasında yer alan Moby Dick’i sadece harika bir deniz macerası olarak düşünmemek gerekir. Bu eser, insanlık tarihindeki uzunca bir dönemin belgeseli gibidir. Yazar, insanın doğayla mücadelesini ve bunun sonucunda da yaşam alanlarını nasıl tahrip ettiğini anlatır. Aynı zamanda bir doğa bilimci gibi döneminin denizler hakkındaki bütün bilgilerini ve bir gazeteci gibi denizcilerin yaşam tarzlarını, düşünce yapılarını ve okyanuslardaki sosyal düzeni okura sunar. Bütün bunları yaparken, insan ruhunun derinliklerini araştırmayı da ihmal etmez. Karakterlerin kişilikleri ve davranışlarıyla, insanın doğası üzerine de kapsamlı bir inceleme yapar. Ayrıca bu eser belki de bugüne kadar yazılmış en çevreci romanlardan biridir. Günümüzde denizler ve deniz canlıları hakkında çok daha fazla bilgimiz var. Gelişen teknoloji denizciliği ve balıkçılığı da değiştirmiş gibi görünüyor. Ancak, dünyanın eskisinden çok farklı olduğunu sanıyorsanız, yüz elli yıldan uzun süre önce yazılmış bu macerayı okuduktan sonra bir kez daha düşüneceksiniz. Kaçırılmaması gereken, muhteşem bir macera!

İş Çocuk Klasikleri

Daha fazla okumak için Moby Dick-Kısaltılmış Metin ziyaret edebilirsiniz.

“Burada ne sefil bir arkadaşsızlık, ne sefil bir yalnızlık vardı öyle! Devasa bir yoksulluk vardı, fakat yalnızlığı… Ne kadar da korkunçtu! Bir düşünün. Pazar günleri Wall Street, Petra gibi ıssız ve her günün gecesi kendinde bir boşluk barındırır. Hafta içi yoğunluk ve hayatla iç içe olan bu bina bile akşam çöktüğünde büsbütün boşlukta yankılanıyor, bütün pazar boyunca ise terk edilmiş bir vaziyette kalıyor. İşte burada, kalabalık gördüğü bir yalnızlığın tek izleyicisi olan Bartleby kendi evini kuruyor. Resmen Kartaca’nın kalıntıları arasında arpacı kumrusu gibi düşünen bir tür masum ve dönüşüm geçirmiş bir Marius’tu o! Hayatımda ilk kez, ezici bir melankoli hissi yakalamıştı beni. Daha önce hiç böyle nahoş üzüntü gibi bir şey yaşamamıştım. Sıradan bir insan ilişkisi beni karşı konulmaz bir şekilde hüzne sürüklemişti resmen. Kardeşliğin melankolisi! Hem ben hem de Bartleby, Âdem’in oğullarıydık.”

Kızıl Panda Klasikler Dizisi – 56

Daha fazla okumak için Kâtip Bartleby ziyaret edebilirsiniz.