Andreyev’in Rusya’nın Rus-Japon Savaşı’ndan (1904) ağır bir yenilgiyle çıkmasının ardından kaleme aldığı Kızıl Kahkaha, savaşın akıl almaz mezalimi üzerine yazılmış en sarsıcı metinlerden biridir. Bir Rus subayının Mançurya’daki korkunç taarruz sırasında tuttuğu bölük pörçük günlük, onun ölümünden sonra savaşa katılmayan kardeşi tarafından tamamlanır. Genç subay kendi ordusunun mermilerine hedef olarak bacaklarını yitirmiştir. “Kızıl Kahkaha” onun için yaralı, sakatlanmış, paramparça bedenlerin; “kanla kızıllaşan toprakların” simgesidir: “Dünya çıldırdığında böyle gülmeye başlar.” Savaş alanındaki vahşet, hem sonu gelmeyen yürüyüşün tükettiği askerleri hem de bütün bu acılar karşısında büyük bir acze düşen doktorları delirtmiştir. Subayın kardeşi savaşı dışarıdan izlese de ölümü ve acıyı kanıksayıp duyarsızlaşmış, o da tıpkı subay gibi akıl sağlığını yitirmiştir. Savaş öyle akıl dışı bir hale gelmiştir ki oğlunun korkunç bir ölümle can verdiğini gazetelerde okuyan bir ana, bir ay boyunca ondan mektup alır. Ölülere ölülerden mektup gelir. Kızıl Kahkaha, giderek toplu bir cinnete dönüşen savaşın yol açtığı muazzam yıkımın, altüst ettiği hayatların, insanlıktan çıkıp deliliğe sığınanların trajik öyküsüdür.

Modern Klasikler Dizisi – 135

Daha fazla okumak için Kızıl Kahkaha – Bulunmuş Bir Elyazmasından Parçalar ziyaret edebilirsiniz.

Andreyev’in 1907 yılında yazdığı bu novellanın “kahramanı” adı ihanetle özdeşleşen Yahuda İskariot’tur. Yazar Kitabı Mukaddes’teki fikirlerden ziyade kişi ve durumları eserine taşımıştır. Metinde bir hilkat garibesi gibi tasvir edilen Yahuda’nın kaotik görüntüsü, karmaşık düşünce süreçlerini ve ruhunu yansıtır. Andreyev kötülük ile iyilik arasında gidip gelen hainin psikolojisine ve ihanetin gerçek nedenlerine odaklanır. Bu odaklanışta yazarın insanlık durumu üzerine düşüncelerinin izleri sürülebilir. Eserin yazıldığı dönemde akıl ve inanç arasındaki çatışma epey tanıdık bir temadır. Yahuda rasyonel gerçekliğin peşindedir. Yaşadığı kötü deneyimler yüzünden insanlığa dair düşünceleri son derece kuşkucu ve kötümserdir. Havarilerinin İsa’ya olan sevgisinden de baştan beri hep kuşku duyar ve bu sevgiyi sınamaya kalkışır. Ancak Andreyev’in çıkarcı, sinsi, yalancı ve hırsız Yahuda’sı İsa’yı çılgınca sever. Tek derdi onun dikkatini çekmek ve sevgisini kazanmaktır. Ona göre ihaneti hem insanın kötülüğünü hem de İsa’yı yalnızca kendisinin sevdiğini teyit eder.

Modern Klasikler Dizisi – 130

Daha fazla okumak için Yahuda İskariot ziyaret edebilirsiniz.

İskariot ölen İsa’ya sakin ve soğuk bir şekilde baktıktan sonra daha dün veda öpücüğü verdiği o yanağa bir an bakakaldı ve oradan yavaşça uzaklaştı. Artık bütün zaman ona aitti, bu yüzden telaşsız bir şekilde yürüyordu; artık bütün dünya ona aitti, bu yüzden bir hükümdar, bir kral, bu dünyada sonsuz ve mutlu bir şekilde yalnız olan biri gibi güçlü adımlarla yürüdü. İsa’nın annesini fark ettiğinde ise ona sert bir şekilde şöyle dedi:

“Ağlıyor musun anne? Ağla, ağla. Dünyanın bütün anneleri uzun bir süre seninle birlikte ağlayacak ve bu, İsa ile birlikte gelip de ölümü yok edene dek sürecek.”

Rus yazar Leonid Andreyev, kaleme almış olduğu bu eserde daha önce sanatın hemen hemen bütün dallarında pek çok kez işlenmiş bir olayı, Yahuda’nın İsa’ya ihanet edişini bambaşka bir bakış açısıyla işler.

Kızıl Panda Klasikler Dizisi – 142

Daha fazla okumak için Yahuda İskariot ziyaret edebilirsiniz.

Leonid Andreyev’in yoğun ve bir o kadar da etkileyici olan bu eserinde, Cehennem’de canı sıkılan Şeytan’ın, eğlence ve insan hayatına daha yakından bakmak amacıyla dünyaya gelmesi, daha sonra da zengin birisi olan Henry Wandergood’u öldürerek onun bedenine girmesi konu alınıyor. İnsan denen varlığın açgözlülüğüne, tilki gibi kurnazlığına ve olaylar karşısındaki vicdansızlığına yakından tanık olan Şeytan, bu insan denen varlıktan daha temiz kalpli kalır. Şeytan, insanlar tarafından kandırılır, zenginliği hileyle elinden alınır, çeşitli alaylarla karşı karşıya kalır. Bu durum karşısında delirme derecesine gelen Şeytan’ın gözünden, iyi ve kötünün hiç beklenmeyen kişilerden oluşabileceği okuyucuya aktarılıyor.

Kızıl Panda Klasikler Dizisi – 192

Daha fazla okumak için Şeytanın Günlüğü ziyaret edebilirsiniz.

“Korkuyor musunuz?” diye sordum dirseğine dokunarak, fakat dirseği tahta gibiydi. Alçak sesle gülüp sessizliğe gömüldü. Aslında sadece dudakları gülümsemeyle seğirmişti, gözlerinde sadece gençlik ve korku vardı, bunun dışında hiçbir şey yoktu. “Korkuyor musunuz?” diye tekrar sordum sevecen bir şekilde.

Ağzından kelimeyi çıkarmaya çalışırken dudakları seğirdi ve aynı anda anlaşılmaz, canavarca, doğaüstü bir şey oldu. Sağ yanağıma doğru ılık bir rüzgâr esti ve şiddetle sallandım, hepsi bu. Gözlerimin önünde solgun yüzün yerine kısa, donuk, kırmızı bir şey vardı ve oradan kötü tabelaların üzerlerine sanki tıpası olmayan bir şişeden kan döküldü. Bu kısa, kırmızı, akan şeyde hâlâ bir çeşit gülümseme, dişsiz bir kahkaha vardı. Bu kızıl kahkahaydı.

Onu, bu kızıl kahkahayı tanıdım. Onu, bu kızıl kahkahayı aradım ve buldum. Şimdi tüm bu parçalanmış, eski hâlinden eser kalmamış garip bedenlerde ne olduğunu anlamıştım. Bu kızıl kahkahaydı. O gökyüzünde, güneşteydi ve yakında tüm dünyaya yayılacaktı. Kızıl kahkahaydı bu! Kızıl kahkaha!

Kızıl Panda Klasikler Dizisi – 71

Daha fazla okumak için Kızıl Kahkaha ziyaret edebilirsiniz.